Geheugen Shortcut
door Prasadam Schmitz, InZicht Herfst 2001

We leven in de 21e eeuw, de eeuw van communicatie en computers. Computers zijn zo dominant aanwezig in ons dagelijks bestaan dat wij zelfs ons model van het leven hier deels aan hebben ontleend. Hoe vaak hoor je niet een referentie naar computers wanneer het over algemeen menselijke eigenschappen gaat. "Ik krijg het niet op mijn beeldscherm", wanneer iets niet duidelijk genoeg voor je is. Of, wanneer je iets wilt negeren: "voor mij druk ik nu even Alt-Delete," of, zoals met mijn vergeetachtigheid: "ik zoek mijn hele harde schijf af, maar ik kan het niet vinden . . ."
Interessant zijn de veranderingen in het model van de werkelijkheid dat de mens in de loop van de geschiedenis er op nahield. Zo was in de middeleeuwen de kosmos een uitdrukking van goddelijke interventies. Tijdens de verlichting zagen we de kosmos als een gecompliceerd uurwerkachtig mechanisme dat God had gecreëerd, er toen een slinger aan had gegeven om het in werking te stellen en het verder aan de mensen overliet om er het hunne mee te doen. En nu dan, in het computertijdperk is dit model weer aangepast. Nu zijn het harde schijven, beeldschermen, enzovoort.

Eerst een definitie van het begrip.
Wanneer je aandacht is gericht op externe stimuli die door je zintuigen worden opgenomen, dan zit je in uptime. Wanneer, aan de andere kant, je aandacht is gericht op eigen interne ervaringen –van welke soort dan ook– dan zit je in downtime. Wanneer je met een cliënt aan het werken bent spreekt het vanzelf dat het is te prefereren om in uptime te zitten. Hoe groter de bedrevenheid om in uptime te blijven, hoe natuurlijker het wordt om signalen op te merken die de cliënt bewust of onbewust via zijn gedrag afgeeft. Als 90 procent van het menselijk gedrag onbewust gegenereerd wordt, dan ligt het aan onze alerte aandacht om zoveel mogelijk uit die schatkamer aan informatie op te merken. Het metamodel is een van die technieken waarmee het in kaart brengen van die schatkamer gestuurd kan worden. Een andere, vaak onderschatte methode is het opmerken van ideomotorische signalen. Ideomotorisch betekent dat de beweging (motorisch) op ideo-niveau (op onbewust niveau) plaats vinden, zoals een miniscuul trekje van de mond, of een pink die bij een ja-antwoord telkens weer die haperende beweging maakt. Anders gezegd: ideomotorische signalen zijn onbewuste reflecties van een op gang zijnde staat van bewustzijn. Een NLP-er die de vaardigheid heeft om in uptime te blijven wanneer hij/zij daar voor kiest zal eerder de juiste koppelingen kunnen herkennen die bestaan tussen taal, signaal en interne staat van de cliënt. Wat zou het een verrijking zijn als we dit proces bewuster zouden kunnen gaan sturen op die tijden wanneer we dat wenselijk achten, zoals bijvoorbeeld tijdens het stellen van een diagnose.

Oefenen in “staying in uptime”.
Tijdens een cursus Ericksonian hypnosis kregen wij van de tutor enkele prachtige vingerwijzingen om ons altertzijn te verruimen (Slordig, maar ik ben zijn naam kwijt. Credit to the anonymous). Een aardige bijkomstigheid van deze oefeningen is dat je ze overal en ten alle tijden kunt uitvoeren. Zelfs in de kroeg en aan het strand. Zijn credo in deze was: “Door te beschrijven leer je observeren.” Dit heeft mij enorm geholpen om meer sturing te verkrijgen wat betreft uptime, maar daar bleef het niet bij. Zijn oefeningen bleken ook een enorm belangrijk hulpmiddel te vormen in ieders eigen persoonlijke ontwikkeling op het gebied van geestelijk, ja, zelfs spiritueel bewustzijn. Naarmate je vaker oefent ga je telkens meer, en intenser waarnemen.
Spelregels van de oefening:

• Beschrijf wat je waarneemt.
• Doe dat HARD OP tot een vriend, kennis of wie je hier voor uitkiest.
• En mochten die het (begrijpelijkerwijs) na een paar sessies laten afweten, neem dan een bandrecorder mee naar het strand of stamcafé. Spreek dan in op je tape, zodat je die later kunt terughoren (en eventueel dáár weer beschrijvingen over kunt gaan maken).
• Tracht de beschrijving zo CONCREET mogelijk te houden. Vermijd abstracties.
• Ga geen enkele observatie uit de weg. Soms ontmoeten we dingen die schijnbaar niet in onze “aard” liggen, maar ga toch door met het beschrijven ervan.

Met het proces van beschrijven (verwoorden) dwingen we onszelf om op zoek te gaan naar duizenden onbewuste associaties die we diep in de archieven van ons bewustzijn hebben opgeslagen. Het activeren van die associaties brengt hen meer naar een bewuste beleving ervan. Het in uptime zijn is eigenlijk niets meer dan een bewust beleven van de associaties die door externe stimuli geactiveerd worden.

Simpel toch, nietwaar?!