Media: interview Jan Damen
Interview door de journaliste Tanja UitdenBogaert met Jan Damen, oprichter en hoofdtrainer van EduCare.
T.UdB.: Goede avond mijnheer Damen.
NLP staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling, niet in het minst door optredens van Ratelband voor radio en TV, de aandacht die Anthony Robbins heeft gekregen bij zijn performances in Nederland, maar ook vanwege de uitgebreide publicaties over dit nieuwe fenomeen en de schier eindeloze reeks boeken over dit onderwerp.
U staat bekend als een kritische communicatie-specialist met een sterk menselijke betrokkenheid en erkend als een van de top-NLP trainers in Nederland. Maar eigenlijk weten we niet wie u bent, waar u vandaan komt en hoe u bij NLP terecht bent gekomen ?
J.D.: Ik ben in de nadagen van de tweede wereldoorlog geboren in Tilburg en weet van die oorlog niet meer dan je in boeken of films kunt ervaren. Volgens mijn moeder ben ik meerdere malen heftig geschrokken bij bombardementen en andere oorlogshandelingen, maar ik heb daar geen traumatische ervaringen bij opgelopen.
Na de oorlog opgevoed in een dynamische tijd waarbij alles in het teken stond van de wederopbouw en economische groei. In een milieu wat nog sterk werd beïnvloed door het in het zuiden overheersende katholicisme en ouders die deel uitmaakten van wat we nu de gegoede burgerij' zouden noemen. Mijn vader was accountant, en in die tijd stonden dergelijke families op een hogere sociale ladder, vergelijkbaar met de dokter en de notaris.
Ik heb er niet veel last van ondervonden, mede omdat mijn ouders altijd een meer liberale en sociale instelling hebben gehad wat hen soms in conflict bracht met de toen geldende normen, waarden en overtuigingen. Het kritische is mij dus niet vreemd.
Na mijn katholieke lagere school heb ik de richting van de handel gekozen met als doel, net als mijn vader, om accountant te worden. Uiteindelijk heb ik toen gekozen voor een in mijn ogen meer dynamische omgeving, de automatisering, in die tijd nog met ponskaarten. De eerste computers waren enorme apparaten met veel draden, buizen en geheimzinnig gezoem; een enerverende wereld met ongekende mogelijkheden. In die wereld vol dynamiek en energie ben ik zo'n 30 jaar werkzaam en heb bij meer dan 200 bedrijven in binnen- en buitenland een aanzienlijke vinger in de automatisering’pap’ gehad.
Vooral de combinatie van menselijke aspecten, de vaagheden in de probleemstellingen en de logica van de computer, die voor mij een permanent beroep doen op creativiteit betekent, is mij op het lijf geschreven.
Ik heb zeer bewust de ommekeer in het menselijk doen en denken meegemaakt die zo kenmerkend zijn voor de jaren 60 en 70. Achteraf weet ik dat er een latente ontevredenheid in mij aanwezig was waar het Kerk en Cultuur, klasse-bewustzijn en bestaande gezagsverhoudingen betreft. Al in die tijd heb ik mij uitgebreid bezig gehouden met de meer spirituele kant van het bestaan, de andere kant van wat je toen als waarheid door de strot werd geduwd. Ik herinner mij de lessen en bijeenkomsten van de TM-beweging, de school voor filosofie en andere trainingen, waarbij het accent lag op geestelijke groei en een veranderende wereld.
T.UdB.: Als ik u zo hoor, valt mij uw interesse in de menselijke kant van de samenleving direct op. Toch vraag ik mij af, hoe u van zo'n exacte richting als computers, terecht komt in zo'n puur menselijke activiteit als NLP. Heeft dat iets te maken met die P van Programmeren in NLP ?
J.D.: Die P van Programmeren ! (lachend) Dat is een verhaal op zich.
Toen ik enige tijd geleden een training volgde bij Richard Bandler ( met John Grinder de grondlegger van NLP), vertelde hij mij hoe hij aan die term NLP is gekomen :
Bandler was op enig moment werkzaam voor de Amerikaanse overheid, in de begeleiding en behandeling van mensen met oorlogs-trauma's, o.a. met behulp van hypnose.
Toen hem bij een slagboom werd gevraagd naar zijn activiteiten wist hij dat hypnose bij de meeste mensen een nare smaak in de mond gaf. Tevens was in die tijd alles wat met computers en programmeren te maken had voor de gemiddelde burger omgeven met een waas van geheimzinnige belangrijkheid. Richard vertelde dat het eerst wat bij hem opkwam was : " Ik ben Neuro Linguïstisch Programmeur". De man aan de slagboom was er zodanig van onder de indruk dat Richard de terminologie bleef gebruiken en alle later bekende NLP technieken en methodieken onder die noemer heeft samengevat.
T.UdB.: Dat wist ik niet, wel een apart verhaal overigens. Het klinkt bovendien alsof NLP dus eigenlijk nergens op is gebaseerd. Maar dat even terzijde. Hoe bent U nu in aanraking gekomen met NLP.
J.D.: Daar zijn eigenlijk een aantal oorzaken voor aan te wijzen.
In mijn werk werd ik steeds meer geconfronteerd met standaard software. Ik heb die overigens ook zelf uitgebreid ontwikkeld. Dit bracht echter met zich mee dat mijn werkzaamheden langzaam werden verschoven naar de menselijke aspecten in die branche. Minder techniek en meer werken met mensen.
Opleidingen, advies en begeleiding werden de speerpunt activiteiten. Toen ik steeds vaker met gevolgen van reorganisaties en herstructurering werd geconfronteerd, voelde ik dat mijn scholing ter zake onvoldoende was, hoewel ik veel in de praktijk had geleerd en succes bleef houden in de zakelijke omgeving.
Maar ook nu wilde ik mijn tijd voor zijn en mij wapenen tegen de komende veranderingen. Een definitieve interesse in NLP kwam op een moment dat ik feitelijk in een identiteits-crises verkeerde. Ik ging mij voor het eerst in mijn leven zorgen maken om de toekomst, vooral toen ik de veertig was gepasseerd.
Ik heb n.b. een baan in loondienst geaccepteerd, terwijl ik meer dan 20 jaar zelfstandig had geopereerd. Achteraf weet ik dat ik daardoor eigenlijk geestelijk met pensioen ben gegaan en me heb gericht op zekerheid; handhaven van bestaande faciliteiten, veiligstellen van verzorging en pensioen. Die baan haalde dus niets uit, en ik ben opnieuw gestart mijn inmiddels verkommerende bedrijf nieuw leven in te blazen.
Bij toeval kwam ik in bezit van boeken over NLP, geschreven door o.a. Richard Bandler, Liekens en Robbins. Ik vond het allemaal reuze interessant maar deed er niet echt iets mee tot er een advertentie in de krant stond van Human Change Technologie, een NLP instituut dat toen werd geleid door Jorrit Jorritsma, bekend uit de schaatswereld en journalistiek. Ik heb een informatie-ochtend bezocht en realiseerde me toen ik weer buiten stond : Dit is het!
De bij hem gevolgde Practitioner opleiding heeft mijn ogen geopend en mij ervan overtuigddat NLP was wat de wereld, en ik in het bijzonder, nodig had.
Ik ben langzaam maar zeker allerlei technieken en methodieken gaan toepassen met verbluffend resultaat voor mijzelf en de organisaties waar ik werkzaamheden voor uitvoerde.
Door dit succes en mijn nimmer aflatende interesse naar meer, heb ik tientallen boeken en publikaties bestudeerd en gelegd naast mijn eigen NLP ervaringen. Ik heb vervolgens mijn Master-Practitioner gehaald en later, na intensieve zelfstudie, heb ik succesvol deelgenomen aan Trainer-trainingen met Marvin Oka en Wyatt Woodsmal, georganiseerd door de INLPTA, de internationale NLP trainers-organisatie en last but not least bij Richard Bandler, chairman van The Society of NLP.
Na Richard Bandler heb ik vaak verkondigd ; "Hoe kun je mensen Trainen in NLP als je dat niet rechtstreeks van Bandler hebt ervaren ?" Dat kan natuurlijk best, maar Bandler is wel een ervaring op zich.
T.UdB.: Dat klink allemaal indrukwekkend en als ik u zo hoor, lijkt u wel een wandelende NLP-encyclopedie, maar hoe heeft u training-ervaring opgedaan? Je kunt wellicht alle informatie uit boeken destilleren, maar dat maakt je nog geen top-trainer ?
J.D.: Trainen was mij niet vreemd. In mijn automatisering functies heb ik vrijwel altijd te maken gehad met mensen die ‘in eens' op een andere manier moesten gaan werken.
Daar horen natuurlijk handboeken en trainingen bij. Omdat in die tijd niemand anders dat deed ben ik daar zelf mee begonnen. Vaak als noodzaak ter ondersteuning van de faciliteiten van mijn bedrijf, maar steeds meer vanwege mijn kwaliteit die geheel op ervaring en kennelijk aangeboren inzicht is gebaseerd.
Ik heb daar geleerd die unieke combinatie van zuiver inzicht, menselijke benadering en didactiek, in mij zelf en mijn trainingen te integreren. Ook in de automatisering heb ik een methodiek toegepast die we momenteel drietraps leren zouden noemen.
Laat zien en horen wat de mogelijkheden zijn, laat de cursist praktijkgerichte opdrachten uitvoeren en laat hem/haar toekomstige situaties en de mogelijke antwoorden daarop voorstellen.
Naast trainingen in de automatisering als programmeren en systeemontwerp, heb ik cursusmateriaal ontwikkeld m.b.t. vraagtechnieken, interview methodes en beoordelingsgesprekken en daar ook trainingen in gegeven.
T.UdB.: O.K. dat is mij duidelijk. Eigenlijk zijn we nog niet toegekomen aan een van de belangrijkste vragen: Wat is nu NLP ?
J.D.: Ja, daar vraag je me wat! In allerlei boeken en brochures wordt haarfijn uitgelegd wat NLP nu feitelijk betekent. Ik heb in mijn eigen documentatie daar 5 of 6 A4-tjes over vol geschreven maar in wezen dekt de vlag de lading niet. Een aantal uitspraken of definities:
" NLP is een levenshouding", "NLP is voor mensen die dingen voor elkaar willen krijgen", "NLP is een ontwikkeling binnen de psychologie met raakvlakken in de linguïstiek en cybernetica, die bestaande elementen combineert tot een nieuw en uniek geheel." , "De studie van de structuur van de subjectieve ervaring", etc., etc.
Ik kan me voorstellen dat je er nu helemaal niets meer van begrijpt.
T.UdB.: Daar heeft u gelijk in. Ik ben ook al eens een omschrijving tegengekomen die NLP aanduidt als 'een model voor professionele communicatie', Het' communicatie-model voor de 21 eeuw’, en andere schitterende maar niets zeggende kreten. Kunt u niet wat duidelijker zijn, hoe zou U NLP willen omschrijven ?
J.D.: Ik gebruik meestal de simpele omschrijving: "Communicatie met jezelf en de ander".
Op de een of andere manier communiceren we natuurlijk altijd al, alleen laat de manier waarop we dat doen vaak te wensen over.
Dat begint al met de wijze waarop we met onszelf bezig zijn en ons vaak onbewust beperken in onze mogelijkheden. Door uitspraken of gedachten in de zin van : "Ik ben nu een maal zo...", of "Dat is voor mij niet weggelegd" geven we aan onszelf weer wat we wel of niet zien zitten.
Zo ook kijken we met ons eigen speciale brilletje naar onze omgeving, naar de ander, naar de waarden en overtuigingen, naar de dingen en situaties die gewoon zo ‘zijn zoals ze zijn’.
We zijn gewend te kijken en luisteren naar de inhoud en geven daar dan onze mening over, gebaseerd op onze waarden en overtuigingen.
NLP houdt zich niet bezig met de inhoud, maar met de structuur van die ervaring. NLP kijkt hoe iets gebeurt, hoe iets in elkaar zit. Als we daar achter kunnen komen, en dat kunnen we, kunnen we ook die structuur aanpassen waardoor de kwaliteit van de ervaring zal veranderen op de wijze zoals wij dat zelf willen.
NLP gaat daarbij zeer pragmatisch te werk ; Als het werkt is het goed !
Als fundament voor deze methodieken is het werk van Richard Bandler en John Grinder van groot belang. Bandler en Grinder hebben ontdekt hoe grootmeesters op het gebied van menselijke communicatie zich precies onderscheiden van anderen, waarop hun succes is gebaseerd. Die kennis hebben ze overdraagbaar gemaakt en dat is de basis van NLP met als motto : Als de een iets kan, kan de ander dat leren. Binnen NLP noemen we dat modelleren. Op zich is dat een natuurlijk proces. Denk maar eens aan de kindertijd; in de eerste fase van ons leven hebben voornamelijk geleerd door na te doen, te doen zoals de voorbeelden die we elke dag kregen aangereikt. Dat betekent dat ons huidige leven en de kwaliteit van dat leven is gebaseerd op wat we in het verleden hebben geleerd en meegemaakt.
T.UdB.: Dat lijkt me nogal logisch. Je bent wat je bent, waarom, en dan hoe, zou je iets kunnen veranderen?
J.D.: Als je volledig tevreden bent met je situatie en niets wilt veranderen, tja, dan zou ik misschien ook die moeite niet willen doen. Maar wie is er nu volkomen tevreden ?
Een vriendin van mij zegt altijd : " Als je niets meer te wensen hebt kun je gaan hemelen", en geeft daarmee aan dat in het aardse altijd wel wat te willen of wensen is.
Laten we eens kijken naar de mens en zijn omgeving, naar relaties tussen mensen, bevolkings-groepen of hele volkeren. Ik denk dat daar nog best iets aan te veranderen is, te verbeteren is. Hoe vaak komt het niet voor dat mensen in hun privé-leven, thuis of op het werk, te maken krijgen met problemen, soms van dien aard dat het leven voor die mens onprettig tot ondraaglijk wordt.
Waarom je iets zou willen veranderen lijkt mij dus zonneklaar, maar hoe?
NLP gebruikt methodieken die duidelijkheid verschaffen hoe dat in elkaar steekt, hoe mensen in elkaar zitten, waarom we reageren zoals we reageren. En het aardige is dat als je weet hoe dat werkt, je ook in staat bent daar veranderingen in aan te brengen en die gevoelens anders te beleven.
Als je kunt leren hoe een ander in elkaar zit, kun je daarop inspelen en er daardoor voor zorgen dat de communicatie goed verloopt, dat de relatie beantwoord aan wat je beiden graag wilt. Of wel: Communicatie met jezelf en de ander.
T.UdB.: Het is me nu een stuk duidelijker alhoewel ik nog een beetje de indruk heb dat dit allemaal al ergens bekend is, de New Age beweging, Bhagwan en allerlei Indische goeroes prediken toch ook zoiets. Aandacht voor het spirituele, de universele energie, geestelijke rijkdom, afstand nemen van de alledaagse beslommeringen door meditatie, en noem maar op. Aan de andere kant de succes-boys als Anthony Robbins of zijn Nederlandse follower Emile Ratelband, Tsjakka en meer van dat overdreven materialistisch gedoe, gericht op succes, geld en macht. Awaken the Giant Within, Je onbeperkte vermogens. Hoe kun je dat rijmen ?
J.D.: Schitterend zoals jij dat weet te verwoorden. Je geeft eigenlijk precies aan waar het probleem zit. Je noemt de twee uitersten ; een overdreven gerichtheid op geestelijke ontwikkeling aan de ene kant en een obsessie voor materiële zaken aan de andere kant.
De ware NLP-er richt zich op balans. Als mens leven we nu eenmaal op deze wereld en gedurende die tijd zullen we ons ook in die maatschappij moeten handhaven en ervoor zorgen dat we gelukkig zijn of worden. Dat betekent voor mij het in balans brengen van wereldse en spirituele zaken : “Met het hoofd in de wolken maar de voeten op de grond”.
De verhouding en de manier is van mens tot mens verschillend, maar zeker is dat die balans er moet komen. Ik herinner mij een uitspraak van Brion Bacon, bedrijfsadviseur en succesvol zakenman, multi-miljonair en huizen over de gehele wereld : "Ik sta hier nu met een glas champagne op het terras van mijn bungalow op Kreta, kijk uit over de kalme blauwe zee en vraag me af, nu ik alles heb bereikt wat ik wilde. Waarom voel ik mij depressief?"
Hoe vaak komt het niet voor dat we ons te zeer richten op datgene waarvan we denken dat we dat willen, maar vergeten onszelf de vragen te stellen: Wat zal ik hebben als ik krijg wat ik wil? en Wat zal ik verliezen als ik heb wat ik wil?
Aan de andere kant is een verregaand of uitsluitend richten op spirituele zaken slechts weggelegd voor de monnik of kloosterling.
De mensen van ons instituut EduCare, en ikzelf duidelijk ook, richten zich op balans, op spirituele en maatschappelijke groei. Om er zelf beter van te worden en daardoor beter met de ander te kunnen omgaan.
Daar waar jezelf blaakt van energie, liefde en zelfvertrouwen kun je dat ook aan de ander geven. NLP geeft de handvatten, de methodieken. Jij zult het zelf moeten doen, als je dat tenminste wilt.
Jij bent zelf verantwoordelijk, we willen je wel graag helpen. En om nog even terug te komen op Bhagwan en andere stromingen, NLP is niet elitair, is geen geloof of religie, kent geen leiders of meesters. Natuurlijk zit er ook kaf onder het NLP-koren, maar dat heb je overal.
T.UdB.: Ik zag onlangs een programma van Ivo Niehe bij de Tros. Hierin ging men in op het fenomeen NLP, waarbij een psychologe, ik ben haar naam kwijt, eigenlijk weinig goeds te vertellen had over NLP. Heb je dat programma gezien?
J.D.: Ja, ik kan me dat nog herinneren. Dat programma ging niet echt over NLP, althans het enige wat daar aan bod kwam waren optredens van Robbins, Ratelband, Benninga en andere soortelijke performers die ik EnterTrainers noem. Motivatie-programma's van een dag of avond die vaak de mensen prima kunnen motiveren al hoeft dat voor mij niet met een vuurloop of het schreeuwen van kreten.
Persoonlijk ga ik liever naar een avond met Toon Hermans of Youp van het Hek.
Het commentaar van de psychologe was uitsluitend gericht op die optredens en zij gaf niet de indruk dat zij echt op de hoogte was van NLP, anders dan dat ze er misschien een paar boeken over heeft gelezen. Jammer, in vond dit geen goede weergave van de mogelijkheden van NLP. Typerend vond ik de slotopmerking van Ivo Niehe: " Doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg." Refereren aan de Hollandse spruitjes mentaliteit, lekker tevreden en dan blijft alles zoals het was. Kankeren over van alles en nog wat, je mening haal je uit het ochtendblad, de schuld ligt altijd bij die ander! Nou, voor die mensen hoeft NLP misschien niet. Maar voor al die anderen wel. Voor diegene die zelf het heft in handen neemt, die zelf achter het stuur zit, die zelf zijn leven wil inrichten zoals hij of zij dat wil.
T.UdB.: Het valt me op dat we inmiddels van U naar jij en jouw zijn overgestapt.
J.D.: Dat bevalt me ook veel beter, wat wilde je vragen ?
T.UdB.: Je werd wat meer emotioneel tijdens de vorige vraag. Ik heb de indruk dat jij je ergert aan programma's zoals net besproken en op zijn minst een hekel hebt aan de manier zoals Ratelband en soortgenoten NLP presenteren.
J.D.: Och nee hoor, Ratelband doet zijn werk. Veel mensen steken daar een hoop op en gaan gesterkt naar huis. Prima toch ? Alleen Ratelband of Robbins verhouden zich tot NLP als het smurfenlied tot de Negende symfonie van Beethoven. Het is allebei muziek maar verschilt sterk in de K van Kunst. Zo ook ten aanzien van NLP. Deze heren hebben met veel succes een aantal elementen uit NLP gelicht en zijn daar rijk van geworden. Een collega van mij verwoordde die activiteit als volgt: " Ze laten de mensen over hete kolen lopen als teken van kracht om ze vervolgens hun vingers te laten verbranden aan de problematiek van alle dag."
En daar gaat het om ! Niet even een techniekje of wegwuiven van een fobietje, maar structurele verandering bij jezelf aanbrengen. Niet even een gelukzalig gevoel, maar permanente verbetering en beheersing van gedrag. Gericht zijn op voorspoed en geluk, voor jezelf en de ander, jouw eigen balans vinden en vasthouden.
T.UdB.: Ik moet je zeggen, je hebt mij overtuigd. Ik besef nu toch wel het grote verschil tussen die lieden die jij EnterTrainers noemt en mensen die zich werkelijk met NLP bezig houden. Maar nu iets anders. NLP lonkt naar wetenschappelijke erkenning, tenminste als je allerlei publicaties doorneemt. Ook de referenties aan psychologie, cybernetica en linguïstiek doen vermoeden dat jullie er een wetenschap van willen maken of minstens er een wetenschappelijk tintje aan willen geven. Hoe zit dat nu?
J.D.: Wetenschap wordt in het woordenboek als volgt gedefinieerd : "Alle kennis en systematisch onderzoek van de werkelijkheid."
Eigenlijk zijn we dan snel klaar: Wat is werkelijkheid ? DE werkelijkheid bestaat niet, ieder heeft zijn eigen werkelijkheid ! Meestal gaat men er vanuit dat er empirisch onderzoek moet worden gedaan om te spreken van wetenschap. In die zin zou je theologie, filosofie en psychologie ook geen wetenschap kunnen noemen omdat we hier eveneens uitgaan van werkelijkheden die individu gebonden zijn. Als we het woord weten-schap' uit elkaar halen praten we over weten', wat wordt gedefinieerd als: "Kennis, besef hebben van (iets) : iets intuïtiefs, bij ondervinding, uit ervaring, etc."
In NLP heeft men systematisch onderzoek gedaan en is men daar nog steeds volop mee bezig. Toch voldoet NLP minder aan die empirische voorwaarde en wil daar ook niet aan voldoen.
NLP is duidelijk een pragmatische wetenschap ( als ik dat woord toch even mag gebruiken); als het werkt is het goed! Het effect is belangrijker dan weten hoe dat precies werkt of, nut is belangrijker dan kennis.
T.UdB.: Dat klinkt wel aardig maar behalve de kritiek over deze (pseudo)wetenschap hoor je vaak dat allerlei aannames van NLP, zoals oogbewegingen en predikaten ook niet bewezen zijn. Ik herinner mij een stuk van Professor Willem Levelt in Intermediair, toch een erkend Psycholinguïst in een gezaghebbend blad. Hij noemde dat alles lariekoek.
J.D.: Prachtig, een erkend psycholinguïst, een gezaghebbend blad! Wie heeft waarover gezag?
Alleen al zijn ( Levelt ) uitspraak dat in zijn instituut heel wat neurolinguistisch onderzoek wordt verricht, en hij dat dus alles over NLP zou moeten weten!
Hij heeft daarna kennelijk een aantal boeken doorgelezen en vervolgens geconcludeerd dat het onzin is. Als hij op een dergelijke manier de rest van zijn onderzoeken uitvoert twijfel ik minstens aan zijn kwalificatie van wetenschap. Uit zijn stuk blijkt dat hij wellicht 5 procent van het NLP materiaal heeft bekeken en vervolgens het kind met het badwater in de goot dondert. Dat hij het niet eens is met John Grinder, mede grondlegger van NLP en hoogleraar linguïstiek, is niet vreemd; onenigheid is een bekend verschijnsel in wetenschappelijke kringen. Gelukkig worden mensen met afwijkende meningen en gedachten tegenwoordig niet meer onthoofd of verbrand. Als prof. Levelt een echte mening wil geven zou hij eens NLP moeten DOEN.
Theoretische informatie kun je wellicht uit boeken destilleren, maar je moet NLP ervaren om er zinvol mee bezig te kunnen zijn. Denk je echt dat er zoveel intens tevreden cursisten zijn als het een lariekoek methodiek betreft?
T.UdB.: Nee dat denk ik niet. Je hoort van mensen welk een grote positieve invloed NLP op hun leven heeft. Maar als ik hoor dat je alles positief moet bekijken, en dat er in zeer korte tijd enorme resultaten worden behaald, klinkt mij dat toch wel erg commercieel in de oren.
J.D.: Dat je altijd alles positief moet bekijken is natuurlijk onzin. Mij gaat het erom of iemand in staat is signalen binnen te halen en te herkennen, of het nu negatieve of positieve signalen zijn. Dat hij of zij in staat is te ontdekken hoe bij hem of haar, en bij de ander, dat proces verloopt zodat men zelf actie kan ondernemen. Vaak zitten mensen in een slachtoffer-rol, dat is emotioneel niet gezond. In plaats van die rol kun je ook kiezen voor nieuwe uitdagingen, nieuwe mogelijkheden. Natuurlijk heb je daar niet per definitie NLP voor nodig, maar het is wel een schitterende methodologie. Wij zeggen ook niet tegen mensen dat ze alles kunnen. Het is een tragische mythe dat er soms gesteld wordt dat iedereen alles zou kunnen leren.
Pre-selectie levert vaak meer op dan training, de combinatie van preselectie en training kan echter wonderen verrichten. En dat is waar wij met NLP ondermeer mee bezig zijn.
En om nog even terug te komen op de ‘lariekoek’ van Willem Levelt. In de trainingen die ik tot nu toe heb gegeven of meegemaakt, is een opmerkelijk hoog percentage van de deelnemers hoger geschoold, waaronder diverse psychologen, artsen en leraren. Wat telkens weer opvalt is hun hoge waardering voor de NLP trainingen waarbij men niet zelden aangeeft meer te hebben opgestoken dan tijdens hun oorspronkelijke opleiding.
T.UdB.: Wat zijn jouw eigen ervaringen ? Ik bedoel, als je kijkt naar de trainingen die je zelf geeft, wat is dan het percentage geslaagden of hoe is de tevredenheidsgraad?
J.D.: Dat is eigenlijk ongelooflijk. Het tevredenheidspercentage is meer dan 90 %.
Ik heb in mijn trainingen nog nooit meegemaakt dat iemand het zonde van zijn tijd of geld vond. Natuurlijk bereikt de een meer dan de ander, dat hangt ook af van de eigen doelstellingen. Wat ik wel wil vermelden is dat er soms deelnemers zijn die in een vroegtijdig stadium af willen haken. Meestal omdat ze onbekend zijn met de manier van trainen of dat ze hun eigen bescherming te zeer vast willen houden. Maar er is er nog nooit een weggegaan. Na een aantal bijeenkomsten veranderen ze dusdanig dat ze aan het einde van de training in staat zijn dat gevoel of gedrag van toen te evalueren. Dat geldt ook voor mensen die meer zijn ingesteld op het vergaren van informatie en minder praktisch zijn gericht. Na enige tijd merken ze echter de resultaten en worden daardoor meer pragmatisch van instelling.
T.UdB.: De trainingen zoals jij die geeft, zijn die nu vergelijkbaar met andere instituten? En wat is de waarde van een diploma? Ik heb vernomen dat die niet worden erkend?
J.D.: De diploma's die kunnen worden behaald worden inderdaad niet erkend door de Nederlandse overheid. Er is ook niet zoiets als een NN of ISO norm, gelukkig maar.
Ik ben blij dat de overheid zich hier niet mee bemoeit, anders zouden we tot het jaar 3000 moeten wachten voor aleer we aan de slag konden. Wel zijn er een aantal internationale NLP organisaties die normen en gedragscode's hebben opgesteld voor NLP opleidingen en therapie. Er is ook de Nederlandse vereniging voor NLP die alleen gecertificeerde leden toelaat en een duidelijke gedragscode hanteert.
Internationaal is er de INLPTA, de organisatie van NLP trainers die heldere richtlijnen verstrekt ten aanzien van de inhoud van de trainingen en de kwaliteit van de trainers. En niet te vergeten de Society of Neuro Linguistic Programming van Richard Bandler. In principe zijn trainers die door deze organisaties zijn opgeleid en gecertificeerd deskundig en betrouwbaar, en hebben zij hun kwaliteit aangetoond.
Zelf ben ik, zowel door Wyatt Woodsmall, chairman van de INLPTA als door Richard Bandler namens de Society of NLP, persoonlijk gecertificeerd als NLP trainer.
De trainingen die worden verzorgd door EduCare voldoen ruimschoots aan de door die organisaties gestelde normen. Derhalve mogen wij ook diploma's vanwege die organisaties uitreiken.
T.UdB.: Dat klinkt goed, maar zijn die opleidingen nu allemaal vergelijkbaar of zijn er verschillen tussen de verschillende instituten?
J.D.: Ik ken ze natuurlijk niet allemaal. Wel heb ik bij verschillende instituten getraind of geassisteerd. Daarnaast hoor je van collega-trainers het een en ander. Bovendien zijn er instituten die zich op bepaalde doelgroepen richten en de kosten spelen soms ook mee.
EduCare heeft geen speciale doelgroep en daardoor feitelijk wel een speciale doelgroep; de mens in zijn wereld, de mens die wil werken aan zichzelf, aan zijn relatie met anderen.
Een verschil is misschien dat wij werken met kleine groepen, bij voorkeur tot maximaal 15 personen in NLP-Practitioner en Master-trainingen van 20 dagen en 8 studie avonden.
Bij ons zit de directeur tegenover de huisvrouw, de hoofdverpleegster tegenover de verkoper, de reclame vrouw tegenover de politicus en de automatiseerder tegenover de violiste.
T.UdB.: Een nogal bont gezelschap dus. Denk jij dat de gemiddelde directeur graag tegenover een huisvrouw zit ? Denk jij niet dat deze opmerking mensen uit het hoger management zou kunnen tegenhouden?
J.D.: Wat is er mis met een huisvrouw? De meeste directeuren (M) zitten s'avond vaak tegenover een huisvrouw. Maar alle gekheid op een stokje, ergens is er best sprake van clan-vorming. En daar zit ‘m nou net de kneep. Voor veel managers geldt dat ze zich terug trekken in hun ivoren toren. En daardoor het contact zijn kwijtgeraakt met de rest van de wereld, lees hun bedrijf. Alleen daarom zouden veel managers baat hebben bij een gerichte NLP opleiding en zelf eens kunnen ervaren dat er ook nog andere en waardevolle mensen bestaan. Zij zouden zich dan werkelijk kunnen verdiepen in de waarde en overtuiging systemen van anderen en mede daardoor beter hun functie kunnen uitoefenen. Gelukkig is er een trend die aangeeft dat ook het hogere management langzamerhand de weg naar NLP instituten weet te vinden.
En er is nog een enorm voordeel bij zo'n gemêleerd gezelschap; het voorkomt bedrijfs-blindheid, elite-vorming, etc.
Aan de andere kant zijn er ook mensen die bang zijn dat zo'n training te zakelijk is. Tegen hen wil ik zeggen dat onze training menselijk is, dat iedereen datgene er uit kan halen wat voor hem of haar belangrijk is. Zowel zakelijk en ook persoonlijk, misschien met de nadruk op het laatste.
T.UdB.: Als ik het interview van vanavond nog eens doorloop komt het mij voor dat je best tevreden bent met de huidige situatie?
J.D.: Ja en nee. Ja, vanwege de resultaten die we bereiken met onze trainingen, Nee, vanwege die grote schare mensen die er baat bij zouden hebben en wellicht door ogenschijnlijk negatieve publicaties of onwetendheid de stap nog niet hebben gezet om zelf kennis te nemen van dit prachtig verschijnsel.
Maar, wij gaan onverdroten door. EduCare betekent zorg voor opleiding, zorg voor educatie, zorg voor de mens.
We gaan uit van de individuele doelstellingen van de deelnemers, waarbij we, naast het standaard NLP programma, ook nieuwe informatie aanbieden, en ons verder uitdrukkelijk bezighouden met ieders persoonlijke ontwikkeling. Het grootste deel van de tijd wordt gewerkt in kleine groepen, waarbij de vertrouwelijkheid een grote rol speelt, mensen worden mensen waarbij het goed toeven is. Elke training is dan ook weer anders omdat die wordt afgestemd op de dan aanwezige groep. Natuurlijk worden de verplichte NLP figuren altijd behandeld maar de uitvoering, het groepsproces is altijd anders, eigenlijk steeds weer beter. Ook omdat we nogal wat actualiseren op basis van studie en ervaring. En zoals gezegd; de groep geeft zelf de weg aan waarlangs we ons doel bereiken.
Ja, ik vind het fijn om te doen, en heerlijk om die positieve effecten te zien bij totaal verschillende individuen. Als je de prachtige resultaten mag ervaren van mensen, die soms jaren in de knoop zaten met zichtzelf, en nu, door deze training een ander mens zijn geworden, ja, dan is dit heerlijk werk.
T.UdB.: Oef, volgens mij heb je alles naar voren gebracht wat er maar over NLP is te vertellen, behalve dan dat je niet bent ingegaan op de specifieke inhoud van opleidingen. Maar dat was ook niet het doel van dit interview. Ik dank je hartelijk voor deze duidelijke uiteenzetting. Ik ben er van overtuigd dat onze lezers meer informatie uit dit artikel kunnen halen dan ze uit menig NLP boek kunnen opsteken.
J.D.: Ja , jij ook bedankt. Kom de volgende keer naar een van onze trainingen, je zult bemerken dat ook een uitstekende journaliste ( is dat stroop smeren ? . . . ) nog wat kan leren.